Promotie mw. P. Brummelman: Cognition in patients treated for pituitary diseases
Wanneer: ma 09-12-2013
Aanvang: 12:45
Waar: Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen
Promotie: mw. P. Brummelman
Proefschrift: Cognition in patients treated for pituitary diseases
Promotor(s): prof.dr. B.H.R. Wolffenbuttel, prof.dr. O.M. Tucha
Faculteit: Medische Wetenschappen

Bestraling hypofyse-tumor waarschijnlijk niet schadelijk voor mentale hersenfuncties

Patiënten die met bestraling zijn behandeld voor een goedaardige tumor in de hypofyse vertoonden geen grote verschillen in de geheugenfuncties en executieve functies (de hogere hersenfuncties) van het brein ten opzichte van vergelijkbare patiënten die niet bestraald waren. Dat patiënten geen schade oplopen, pleit voor deze radiotherapeutische technieken, aldus Pauline Brummelman in haar promotieonderzoek. Zij onderzocht de cognitie van patiënten die zijn behandeld voor hypofyseziekten.

Hypofyseziekten worden doorgaans veroorzaakt door een goedaardige hypofysetumor. De behandeling bestaat meestal uit chirurgie, eventueel gevolgd door radiotherapie en/of hormonale therapie. Eerder onderzoek liet al zien dat deze therapieën het cognitieve functioneren kunnen beïnvloeden, maar er waren nog weinig studies verricht onder een grote groep gelijksoortige patiënten. Brummelman bestudeerde de effecten van radiotherapie en hormonale en medische therapie in een grote groep patiënten met hypofysaire ziekten.

De promovenda bestudeerde onder andere de relatie tussen de hoeveelheid straling op een bepaald hersengebied en de cognitieve functies die een beroep doen op dat gebied. Hiervoor onderzocht zij de hoeveelheid bestraling op de hippocampus en de prefrontale cortex bij verschillende radiotherapie technieken en ze relateerde dat aan geheugen en executieve functies. Ze concludeert dat de gefractioneerde radiotherapeutische technieken geen negatieve invloed lijken te hebben op de twee hersenfuncties. Ook de hoeveelheid straling zoals toegepast in haar patiëntengroep lijkt geen verschil te maken. De radiotherapeutische technieken lijken volgens de promovenda derhalve veilig te zijn voor deze mentale hersenfuncties.

Pauline Brummelman (Eefde, 1986) studeerde Psychologie aan de universiteit van Groningen. Zij verrichtte haar promotieonderzoek bij de afdeling Endocrinologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen, in samenwerking met met de afdeling Neuropsychologie van de Rijksuniversiteit Groningen. Brummelman participeerde in onderzoeksinstituut GSMS van het UMCG.

Summary in English
Pituitary diseases are characterized by abnormalities related to undersecretion or oversecretion of pituitary hormones with or without local mass effects. The cause of these diseases is often a pituitary tumour, which is usually benign and emanates from the anterior pituitary. In general, treatment of pituitary adenomas consists of surgery, which may be followed by radiotherapy in cases of a significant tumour remnant or regrowth. Due to the pituitary disease itself, or after treatment with surgery and/or radiotherapy, hormonal therapy may be necessary in case of new or persistent hormonal disturbances. Literature suggests that these different treatment options may have an effect on cognition. However, reported results were inconsistent and mostly derived from small and heterogeneous patient groups according to diagnose and treatment. Therefore, we studied the effects of radiotherapy and hormonal and medical therapy on cognition in large and homogenous groups of patients treated for pituitary diseases. We found that multiple field radiotherapy techniques and fractionated radiation dose regimens did not have a major effect on memory and executive functioning in patients treated for a non-functioning pituitary macroadenoma. In patients treated for acromegaly, we found that previous growth hormone excess and growth hormone suppressive medication were not associated with impaired cognitive functioning. Further, in a large study with extensive neuropsychological evaluation, we found that patients treated for secondary adrenal insufficiency had selective impairments in the cognitive domains of memory, attention, executive functions and social cognition.