Waar of niet waar ? (1)

De jaarlijkse benchmarking van de diabeteszorg staat altijd weer garant voor mooie momenten, kleine glimlachjes of forse bulderpartijen. In de registratie vallen altijd zaken op waarvan je afvraagt wat het waarheidsgehalte is.
Een mooi voorbeeld vindt U in de vraag hoe veel uren per dag de gespecialiseerde diabetesverpleegkundigen spreekuur houden. Bij mij is dat simpel, dat is een uurtje of acht, maar er zijn ziekenhuizen waar diabetesverpleegkundigen 24 uur per dag SPREEKUUR houden, kijk maar naar het eerste plaatje. Een spreekuur is een georganiseerde tijdseenheid waar patiënten op afspraak hun hulpverlener bezoeken. Er zijn dus in Nederland twee ziekenhuizen waar je rustig om 3 uur ’s nachts met je diabetesverpleegkundige kunt afspreken. Florence Nightingale, de ‘vrouw met de lamp’, die vaak ’s nachts met een lantaarn de ronde deed langs haar patiënten, is blijkbaar gereïncarneerd!!

Of zou het zo zijn dat de invuller van de gegevens een ‘foutje’ heeft gemaakt? Zegt waarschijnlijk ook iets over de kwaliteit van de andere antwoorden.

Nog een leuke? Een andere vraag was ‘Hoe veel dagen van de week houden de internisten telefonisch terugbelspreekuur?’ Er is één ziekenhuis waarop de internist je zelfs op zondag terugbelt. Dat geeft het begrip marktwerking in de zorg een geheel nieuwe inhoud. Of zou dit het zelfde ziekenhuis zijn dat over nachtsuikerzusters beschikt?

 

 

 

 

 

 

 Bron: http://www.zichtbarezorg.nl/mailings/FILES/htmlcontent/Ziekenhuizen/2011/Dataplots%202010/Dataplots%20Diabetes%202010%20zkh.pdf

 

Feochromocytoom = voorzichtig zijn…

Voor het stellen van een goede diagnose, bijvoorbeeld weefselonderzoek bij een gezwel, is het soms nodig een biopsie te doen. Dat kan een zgn. cytologische punctie zijn, waarbij een klein beetje celmateriaal van de tumor wordt opgezogen met een hele dunne naald. Het kan ook een histologisch biopt zijn; hierbij verkrijgen we een weefselpijpje, en de holle naald die hiervoor gebruikt wordt, is aanzienlijk dikker. Toch kan bij afwijkingen van vele organen en gezwellen op deze wijze prima een punctie gedaan worden, zonder noemenswaardige risico’s op bloeding of anderszins complicaties. Vaak is het wel nodig om tevoren te controleren of de bloedstolling in orde is, maar ook een bloedrijk orgaan als de lever kan uitstekend met een biopsie worden onderzocht.

Er is één tumor, waarbij een biopsie of punctie niet verstandig is, en dat is het feochromocytoom.

(meer…)

Nieuwe Sony tablet

De nieuwe Sony tablets, die binnenkort op de markt komen, hebben bijzondere specificaties. Wat dacht u van een processor snelheid van 1,0 kilogram?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het is jammer dat de specificaties van de versie met WiFi + 3G (de SGPT113NL, oftewel de  ‘113’) iets beperkter zijn dan die van de SGPT112NL, namelijk 16 Gb i.p.v. 32 Gb opslag. Voor meer informatie:

http://www.sony.nl/compare-series/sony-tablet-s

 

UMCG Diabetesportal binnenkort geopend….

Binnenkort gaat het waarschijnlijk gebeuren: mijn ziekenhuis neemt de eerste drie portals voor patiënten in gebruik. Eén van deze drie portals is bedoeld voor diabetes patiënten. De afgelopen anderhalf jaar is hard gewerkt om dit te realiseren.  Via de portal moeten onze patiënten met diabetes in staat zijn om hun eigen gegevens te bekijken, zoals de laatste brief aan de huisarts, alle recente bloed- en urine uitslagen, de gebruikte medicijnen. Ook is het mogelijk om recente bloedglucose waarden in te voeren en door te sturen naar de internist of diabetesverpleegkundige, of via de mail een vraag aan de verpleegkundige, diëtist of arts te stellen. Veel bestaande informatie is geactualiseerd: patiënten krijgen uitleg over de labwaarden, wat is een goed HbA1c, etc. Deze portal zal een geweldige ondersteuning zijn in het leveren van optimale zorg voor onze patiënten, bv. vrouwen met diabetes die zwanger zijn, met wie het contact over hun diabetes nu nog gemakkelijker zal verlopen. Het UMCG neemt hiermee een grote stap in haar streven naar solide toepassingen voor eHealth.

Als u de UMCG website bekijkt (www.umcg.nl), dan zult u zien dat de keuze ‘inloggen als patiënt’ nog niet beschikbaar is (zie de foto), maar we zitten er met z’n allen met smart op te wachten. De laatste loodjes, zo is me verteld, is veilige toegang waarborgen; het systeem dat hiervoor zou worden ingezet, is inloggen met DigiD.

Ik moet bekennen dat ik wel een beetje jaloers ben dat mijn patiënten straks hun eigen labuitslagen kunnen raadplegen. Dat gebeurt door een ‘look-up’ in het computersysteem van het laboratorium. Hieruit worden dan de labuitslagen electronisch opgehaald; je krijgt vervolgens een fraai overzicht met HbA1c, cholesterol, nierfunctie, eiwit in de urine, etc. Al maanden ben ik bezig deze zelfde faciliteit ingebouwd te krijgen in onze diabetes registratiemodule. In deze module worden de jaarcontrole gegevens verzameld, zoals medicijngebruik, aanwezigheid van complicaties, lengte, gewicht, bloeddruk en voetonderzoek, maar ook alle laboratorium uitslagen. Vervolgens worden deze uitslagen en metingen samengevat in de brief aan de huisarts. Al mijn inspanningen om de labuitslagen direct aan deze module te koppelen waren tot op heden tevergeefs. Wij dokters mogen nog steeds de labuitslagen overtypen van het ene computersysteem in het andere; dat is zóóó 1990! 

Hopelijk slaagt onze ICT afdeling er in om dit snel te realiseren. Anders wordt het aanleveren van gegevens voor ‘Zichtbare Zorg’ (www.zichtbarezorg.nl), waar alle ziekenhuizen hun prestaties moeten rapporteren, volgend jaar opnieuw een moeizaam gebeuren.

Regeling vergoeding RT-CGM nu al onrechtvaardig

Sinds de uitstekende richtlijnen voor gebruik van continue glucose monitoring zijn bekend gemaakt (zie de website www.diabetesfederatie.nl), zijn meerdere patiënten met type 1 diabetes met succes begonnen om deze langverwachte techniek te gebruiken bij de behandeling van hun diabetes. Met de hulp van ‘Real Time’ continue glucose monitoring (RT-CGM) weet iemand met diabetes van minuut tot minuut wat te glucose waren in het onderhuidse weefsel is, die door de sensor wordt geregistreerd. Dit is een prima afspiegeling van de bloedglucose waarde. Hierop kan hij of zij veel sneller zijn behandeling aanpassen, bijvoorbeeld door extra insuline te spuiten. Een van de belangrijkste indicaties voor gebruik van RT-CGM is zwangerschap, omdat we weten dat tijdens de zwangerschap de bloedglucose regulatie zo goed mogelijk moet zijn, om aangeboren afwijkingen bij het kind en complicaties bij de moeder te voorkomen. Dan doet zich iets merkwaardigs voor. Geniet mee van het verhaal van de volgende patiënt.

(meer…)

Bekijk altijd zelf de röntgenfoto (1)

 Je hoort veel over ‘second opinions’. Soms gaat zo’n 2e mening best wel moeizaam, en duurt het lang voordat wij over alle gegevens van een patiënt, die wordt verwezen, kunnen beschikken. Toch is het belangrijk om een compleet beeld van iemand te hebben, en daarbij alle oude onderzoekingen die al zijn uitgevoerd te controleren. Hoe nodig dat is, illustreert de volgende casus.

April 2011: mevrouw B. komt voor een second opinion. Haar verhaal is relatief simpel. Zij heeft al jaren hoge bloeddruk, en de afgelopen 2-3 jaar zijn haar vingers dikker geworden, haar huid stugger, is de schoenmaat toegenomen, moet zij meer transpireren, en kennissen vinden haar gezicht veranderd. Ook zijn tussen haar tanden meerdere spleetjes ontstaan. Bij deze klachten zou er sprake kunnen zijn van de ziekte ‘acromegalie’. Dit is een aandoening waarbij zich in de hypofyse een gezwel heeft gevormd dat overmatig veel groeihormoon maakt. Ook de internist die haar behandelt voor de hoge bloeddruk denkt hieraan, en bestelt aanvullend onderzoek. De waarden van groeihormoon en groei-eiwit (voor ‘intimi’: de IGF1 waarde) zijn sterk verhoogd; de overige hypofyse hormonen zijn normaal.
(meer…)

Obesitas academy

Op dinsdag 22 en woensdag 23 november 2011 wordt een groot Nederlands congres over obesitas georganiseerd. Locatie is het NH Hotel Koningshof te Veldhoven. Het symposium zal zich concentreren op de preventie en de gezamenlijke aanpak van de oorzaken en de behandeling van obesitas. Het behandelt de verschillende invalshoeken en het doel is om de deelnemers de diagnostische en therapeutische inzichten voor de dagelijkse klinische praktijk aan te reiken.

Op de website www.obesitasacademy.nl is het voorlopige programma te vinden. Het congres omvat lezingen van keynote speakers, interactieve lezingen, “State of the Art”-voordrachten (vaktechnisch en beroepsoverstijgend), forumdiscussies en “Meet the expert”-sessies (masterclasses). Aanmeldingen gaan via deze zelfde website.

Als je dokter het niet weet…

laat hem bellen met iemand die het wel weet! Dit principe is eigenlijk al lang in de medische praktijk van toepassing. Toch gaat het nog soms fout.

Vorig jaar zag ik een patiënte die verdacht werd van een te snel werkende schildklier, alleen… de uitslagen klopten niet. Veel klachten had de betreffende dame niet, de afwijkende uitslag was eigenlijk bij toeval ontdekt. De T4 waarde was weliswaar verhoogd, maar de TSH ook. En dan klopt er iets niet, want bij een te snel werkende schildklier hoort het TSH erg laag te zijn, vaak zelfs onmeetbaar laag.
Toch werd de betreffende patiënte met een medicament behandeld, dat de schildklier afremt, te weten strumazol. Hierop kreeg zij alleen maar meer klachten, en na een aantal weken stopte de (verstandige) patiënte zelf met dit medicijn.

Het is erg zeldzaam dat iemand een TSH van 2.8 mU/l en tegelijkertijd een (licht) verhoogd vT4 van zo’n 30 pmol/l heeft. Normaal is de vT4 ergens tussen de 11 en 20 pmol/l. Die combinatie van uitslagen kan wijzen in de richting van resistentie (ongevoeligheid) tegen schildklierhormoon, of -nog zeldzamer- de aanwezigheid van een goedaardig gezwel in de hypofyse dat te veel TSH produceert. De endocrinoloog kan met aanvullend onderzoek de juiste diagnose stellen.

In dit geval had de patiënt inderdaad schildklierhormoon resistentie, een aandoening die al jaren geleden door de beroemde endocrinoloog Samuel Refetoff is beschreven, en soms ook wel het Refetoff syndroom wordt genoemd. Hierbij is er een mutatie (weeffout) in het deel van het DNA, het gen, dat de code bevat voor de beta-1 schildklierhormoon receptor. Door deze mutatie is de receptor iets anders van structuur en functie, waardoor de cellen in het lichaam ongevoeliger zijn voor de effecten van schildklierhormoon. Er zijn meer dan 100 verschillende mutaties beschreven, en de klachten bij deze aandoening verschillen van persoon tot persoon. Sommige mensen hebben uitgesproken klachten die passen bij een te snel werkende schildklier, terwijl andere juist de tegenovergestelde verschijnselen hebben, alsof er sprake is van hypothyreoidie.

Op zich is het nog best moeilijk om de diagnose goed te stellen, dat gaat via aanvullende bloedonderzoek, vervolgens zal vaak een zgn. TRH-test worden uitgevoerd, en tenslotte genetisch onderzoek naar een evt. weeffout in het DNA. Het gaat er hierbij ook om dat wordt herkend dat de bloeduitslagen niet in een veelvoorkomend patroon vallen, wat nog best moeilijk is, omdat de aandoening zo weinig frequent voorkomt. Begrip van de normale fysiologie is belangrijk, om afwijkende uitslagen goed te kunnen beoordelen. Als een bloeduitslag van het normale patroon afwijkt, raadpleeg een deskundige; in geval van hormoon afwijkingen is die deskundige de endocrinoloog.

Zonder morren?

Het Dagblad van het Noorden meldde afgelopen zaterdag dat het publiek zonder morren de btw-verhoging op kaartjes voor concerten en toneelvoorstellingen betaalt. Per kaartje van 49 Euro is dit al gauw 6 Euro extra. Zij baseren dit op verkoopcijfers voor concerten als die van Marco Borsato, en de musical Petticoat.

Dat dit zonder morren gaat, lijkt me nonsens. Niemand heeft rondgevraagd of dit het geval is. Het is heel goed mogelijk dat dit betekent dat men op andere uitgaven moet besparen. Niemand in Nederland is immers veel meer gaan verdienen de afgelopen maanden? De kaalslag in de culturele sector door alle maatregelen rond subsidies etc. zal de komende maanden zeker dóórgaan. In een interview in de NRC heeft de minister duidelijk aangegeven dat de doorgevoerde btw-verhoging niet een erg fraai staaltje van beleid is geweest. Een echte kerel zou in zo’n geval zijn beslissing terugdraaien!

Niet alleen kaalslag in de culturele sector. In hetzelfde nummer van #DvhN aandacht voor de financiële nood van het openbaar onderwijs in Groningen, dat op een haar na failliet lijkt, en vreest de salarissen van de leraren niet meer te kunnen uitbetalen. Nederland als kenniseconomie?

Op kennis en cultuur kun je niet onbestraft bezuinigen!

Bron: http://www.dvhn.nl/nieuws/groningen/article6743275.ece/Leraren-bang-voor-baan

 

Onderzoek stofwisseling kan diabetes voorspellen

Onderzoekers van de Framingham studie hebben gekeken of het mogelijk is om aan de hand van zgn. metabole profielen (‘metabolomics’) het ontstaan van diabetes beter te voorspellen.

Zij bestudeerden dit in 2422 deelnemers van de Framingham Offspring Studie, die bij aanvang van het onderzoek nog geen diabetes hadden. In totaal ontwikkelden 201 van hen diabetes gedurende een periode van 12 jaar na start van de studie. In het bloed van hen werd gekeken naar de concentratie van speciale aminozuren, zowel de vertakte keten aminozuren isoleucine, leucine en valine, als de aromatische aminozuren tyrosine en phenylalanine. Voor de kenners; de techniek, die hiervoor gebruikt werd, is liquid chromatography–tandem mass spectrometrie (LC-MS).

De personen die diabetes kregen, werden vergeleken met een even grote groep van mensen, die geen diabetes kregen, maar die bij aanvang even oud waren, even zwaar waren, en dezelfde nuchtere glucose spiegel hadden. Het bleek dat de concentratie van deze aminozuren in het bloed veel hoger was in de personen, die diabetes ontwikkelden, in vergelijking met mensen die geen diabetes kregen. Een combinatie van drie van de vijf aminozuren voorspelde een 5 x grotere kans op diabetes. De onderzoek concluderen dat ‘metabolomics’ onderzoek van aminozuren een nuttig hulpmiddel is in het voorspellen van diabetes, en gebruikt kan worden lang voordat de ziekte aan het licht komt.

Bron: Wang TJ, et al. Nat Med 2011;17(4):448, en DiabetesPro Online.